Βοτσαλωτά Δάπεδα

μια διαδρομή αιώνων...

Η ανάγκη χρηστικής και αισθητικής παρέμβασης σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους με την εφαρμογή βότσαλων σε δάπεδα χάνεται πίσω στον χρόνο. Σημαντικά δείγματα υπάρχουν από τα Μινωικά χρόνια, τον 8ο αιώνα π.Χ. στο Γόρδιο της Φρυγίας, στα τέλη του 5ου π.Χ. στην αρχαία Όλυνθο, αλλά και στην Πέλλα την Σικυώνα, την Ρόδο, την Ερέτρια κ.ά η σκαπάνη φέρνει στο φως βοτσαλωτά υψηλής αισθητικής.
Η τεχνική αλλάζει μετά των 3ο π.Χ. και η χρήση βότσαλων αντικαθίσταται από κυβικής μορφής ψηφίδες, ενώ τα αρχαιότερα δείγματα των τελευταίων αιώνων βρίσκονται στην Ιταλία. Στην υπόδουλη Ελλάδα η τεχνοτροπία ξεχνιέται μέχρι τον 18ο αιώνα όπου επανεμφανίζεται στη Χίο και τις Σπέτσες και ακμάζει τον 19ο αιώνα στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, τα Δωδεκάνησα, την Κρήτη κ.ά.

Η τεχνική της τοποθέτησης των βοτσαλωτών δεν ήταν πάντα η ίδια, παλιότερα οι τεχνίτες τοποθετούσαν τα βότσαλα καρφώνοντάς τα απευθείας σε πατημένο και βρεγμένο έδαφος και στη συνέχεια γέμιζαν τα κενά με στεγνή κοσκινισμένη άμμο, με κίνδυνο όμως τα βότσαλα να αποσπασθούν και το σχέδιο να ξεφτίζει. Αργότερα επάνω σε, στρωμένο συνήθως με κοκκινόχωμα και νταμαρίσια άμμο, βρεγμένο έδαφος, χύνεται λάσπη από άμμο θαλάσσης και ασβέστη σε περιορισμένη με καδρόνια επιφάνεια και καρφώνονται τα βότσαλα πριν στεγνώσει η λάσπη. Τα σχέδια αποτυπώνονται στη λάσπη χαράσσοντας το περίγραμμά τους και μετά αφαιρούνται. Μετά το στρώσιμο τα κενά γεμίζονται με κοσκινισμένη άμμο και τέλος τα βότσαλα χτυπιούνται με έναν ξύλινο κόπανο, σκουπίζεται η περίσσια άμμος και καταβρέχεται κατά διαστήματα.
Αναλόγως της επάρκειας της περιοχής το φόντο γίνεται από λευκά ή μαύρα βότσαλα, στο κεντρικό δε μοτίβο χρησιμοποιούνται και χρωματιστά βότσαλα πράσινα ή κόκκινα.
Οι πηγές έμπνευσης των σχεδίων με διακοσμητικά και συμβολικά θέματα, είναι η αρχαία Ελλάδα και το Βυζάντιο, όπως ο μαίανδρος, οι κληματίδες, ο πλοχμός (πλοκάμι) ή ο δικέφαλος αετός, η καθημερινή ζωή με σχέδια πουλιών, ζώων, λουλουδιών, άγκυρες, καράβια, δελφίνια, αστέρια και τέλος η λαϊκή παράδοση με γοργόνες, δράκοντες κ.ά.
 
Σήμερα η παράδοση συνεχίζεται και η διακόσμηση εσωτερικών ή εξωτερικών χώρων με βοτσαλωτά μωσαϊκά δάπεδα συνδυάζεται θαυμάσια με σύγχρονες τεχνοτροπίες. Η τεχνική τοποθέτησης έχει βελτιωθεί, με αποτέλεσμα η τοποθέτηση να γίνεται γρήγορα, αποτελεσματικά και αξιόπιστα.

Τα βοτσαλωτά δάπεδα διατίθενται πλέον κολλημένα σε δίχτυ, έτοιμα για άμεση τοποθέτηση, τόσο σε συγκεκριμένα σχέδια, όσο και με παραγγελία σε επιθυμητά σχέδια, προσφέροντας ακρίβεια στην εμφάνιση και αξιοποίηση κάθε διάστασης. Η τοποθέτηση από τον τεχνίτη είναι απλούστατη και γίνεται γρήγορα με κόλλα πλακιδίων, απευθείας σε έτοιμο δάπεδο και τα κενά καλύπτονται με ένα μίγμα τσιμέντου και μαρμαρόσκονης.
Η ιδέα είναι αρχαιότατη και ταυτόχρονα διαχρονική, προσφέρει ένα ιδιαίτερο αποτέλεσμα συνδυάζοντας την λαϊκή παράδοση με την σύγχρονη αισθητική.

(Οι πληροφορίες προέρχονται από το βιβλίο «Οι βοτσαλωτές αυλές του Αιγαίου» του Γιάννη Λουκιανού, Αθήνα 1999)